تحلیل روایت زنان از تجربه ازدواج با مردان دارای سبک دلبستگی اجتنابی - فلاحی‌, امیرحسین; رضوانی, نرگس; کریمی‌فر, حمیدرضا (سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی)
هدف پژوهش حاضر تحلیل روایت زنان از تجربه زیسته ازدواج با مردان دارای سبک دلبستگی اجتنابی و تبیین پیامدهای عاطفی، ارتباطی و هویتی این تجربه در بستر زندگی زناشویی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و به شیوه روایت‌پژوهی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ زن متأهل ساکن شهر تهران بودند که تجربه زندگی زناشویی با همسری دارای نشانه‌های برجسته سبک دلبستگی اجتنابی را گزارش کردند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و سپس گلوله‌برفی انجام شد و فرایند مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد. مدت مصاحبه‌ها بین ۵۵ تا ۹۰ دقیقه بود و همه مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و کدگذاری شدند. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از تحلیل روایی و تحلیل مضمون بازتابی انجام گرفت و برای مدیریت، سازمان‌دهی و بازیابی داده‌ها از نرم‌افزار NVivo استفاده شد. اعتبارپذیری یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، درگیری طولانی‌مدت با داده‌ها، یادداشت‌برداری تأملی، بازبینی همکار پژوهشی و ارائه توصیف غنی از زمینه پژوهش تقویت شد. تحلیل روایت‌ها نشان داد تجربه زنان از ازدواج با مردان دارای سبک دلبستگی اجتنابی در پنج مقوله اصلی سازمان می‌یابد: «آغاز رابطه با امید به گشودگی عاطفی»، «چرخه تقاضای نزدیکی و عقب‌نشینی»، «تنهایی در حضور همسر»، «فرسایش خودارزشمندی و بازاندیشی هویت زنانه» و «راهبردهای سازگاری، مرزبندی و بازسازی رابطه». زنان در روایت‌های خود از نوعی سردرگمی عاطفی سخن گفتند که در آن همسر از نظر فیزیکی در رابطه حضور داشت، اما در لحظه‌های نیاز هیجانی، گفت‌وگوهای صمیمانه، تعارض‌های زناشویی و تصمیم‌های مشترک، به عقب‌نشینی، سکوت، عقلانی‌سازی یا انکار نیازهای عاطفی متوسل می‌شد. این تجربه به‌تدریج موجب احساس طرد، تردید نسبت به جذابیت فردی، کاهش صمیمیت، خستگی هیجانی و تغییر در الگوهای ارتباطی زنان شد. نتایج نشان داد سبک دلبستگی اجتنابی در همسر می‌تواند نه‌تنها کیفیت تعاملات زناشویی، بلکه روایت زن از خود، عشق، امنیت عاطفی و معنای ازدواج را تحت تأثیر قرار دهد. مداخلات زوج‌درمانی متمرکز بر دلبستگی، آموزش گفت‌وگوی هیجانی، افزایش پاسخ‌دهی همدلانه و کمک به زنان برای بازسازی مرزهای سالم می‌تواند در کاهش پیامدهای روان‌شناختی و ارتباطی این الگو مؤثر باشد.