مطالعه کیفی بازسازی پیوند عاطفی در زوج‌های دارای سابقه طلاق توافقی ناموفق - موسوی‌کیا, الهام; کریمی‌اصل, رضا; فلاح‌نژاد, ریحانه (سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی)
هدف پژوهش حاضر تبیین تجربه زیسته زوج‌های دارای سابقه طلاق توافقی ناموفق از فرایند بازسازی پیوند عاطفی و شناسایی مؤلفه‌های اصلی بازگشت به رابطه پس از تجربه بحران جدایی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ زوج، برابر با ۳۶ نفر، از شهر تهران بودند که پیش‌تر فرایند طلاق توافقی را آغاز کرده اما پیش از نهایی‌شدن آن از جدایی منصرف شده و دست‌کم شش ماه زندگی مشترک را ادامه داده بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با رعایت اصل تنوع در سن، مدت ازدواج، وضعیت فرزندآوری و سطح تحصیلات انجام شد و فرایند جذب مشارکت‌کنندگان تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی و زوجی گردآوری شد. میانگین مدت مصاحبه‌ها ۶۵ دقیقه بود. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و در نرم‌افزار NVivo کدگذاری شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل تحلیل مضمون شامل آشنایی با داده‌ها، تولید کدهای اولیه، جست‌وجو، بازبینی، تعریف و نام‌گذاری مضامین و نگارش گزارش انجام شد. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: «بازتعریف معنای طلاق ناموفق»، «گشایش گفت‌وگوی هیجانی»، «بازسازی اعتماد و مرزبندی رابطه‌ای» و «تثبیت پیوند عاطفی در زندگی روزمره». مشارکت‌کنندگان تجربه طلاق توافقی ناموفق را نه صرفاً شکست در جدایی، بلکه نقطه مکث، بازاندیشی و مواجهه با سهم فردی در فروپاشی رابطه توصیف کردند. بازسازی پیوند عاطفی زمانی آغاز شد که زوجین از چرخه سرزنش فاصله گرفتند، آسیب‌های عاطفی گذشته را به زبان آوردند، الگوهای تعامل روزمره را اصلاح کردند و مرزهای روشن‌تری با خانواده، فضای مجازی، امور مالی و تعارضات گذشته برقرار ساختند. یافته‌ها نشان داد بازسازی پیوند عاطفی پس از طلاق توافقی ناموفق فرایندی تدریجی، چندلایه و وابسته به پذیرش مسئولیت، گفت‌وگوی هیجانی، ترمیم اعتماد و ایجاد رفتارهای پایدار مراقبتی است. این فرایند صرفاً با تصمیم به ماندن تحقق نمی‌یابد، بلکه نیازمند تغییر در روایت رابطه، تنظیم تعارض، بازسازی امنیت دلبستگی و ایجاد نشانه‌های عینی تعهد در زندگی روزمره است. نتایج می‌تواند برای مشاوران خانواده، زوج‌درمانگران و مراکز مداخله در بحران طلاق کاربرد داشته باشد.