واکاوی تجربه زوج‌ها از وابستگی به تلفن همراه و تأثیر آن بر تعامل زناشویی - نادری‌کیا, سارا; شاکری, کیوان (سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی)
هدف پژوهش حاضر واکاوی تجربه زیسته زوج‌های شهر تهران از وابستگی به تلفن همراه و تبیین پیامدهای آن بر کیفیت تعامل زناشویی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۲ نفر از زوج‌های ساکن شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. معیار ورود شامل تأهل حداقل دو سال، تجربه آشکار تعارض یا نارضایتی ناشی از استفاده تلفن همراه در رابطه زناشویی، و تمایل به مشارکت در مصاحبه بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از ضبط و پیاده‌سازی کلمه‌به‌کلمه، با استفاده از نرم‌افزار NVivo و بر اساس مراحل تحلیل مضمون کدگذاری شدند. برای افزایش اعتبار داده‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همکار پژوهشی، درگیری طولانی‌مدت با داده‌ها و ثبت مسیر تحلیل استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «گسست توجه مشترک در حضور تلفن همراه»، «فرسایش گفت‌وگوی صمیمانه»، «تبدیل تلفن همراه به منبع تعارض و طرد عاطفی»، «ابهام در مرزهای خصوصی و نظارت زناشویی»، و «تلاش برای بازتنظیم قواعد دیجیتال در زندگی مشترک». مشارکت‌کنندگان وابستگی به تلفن همراه را نه صرفاً به‌عنوان عادت فردی، بلکه به‌مثابه عاملی رابطه‌ای تجربه می‌کردند که حضور روانی همسر، گوش‌دادن فعال، کیفیت پاسخ‌دهی، امنیت عاطفی و احساس ارزشمندی در رابطه را تحت تأثیر قرار می‌داد. نتایج نشان داد وابستگی به تلفن همراه می‌تواند از طریق کاهش توجه متقابل، تضعیف گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره، افزایش سوءبرداشت و تقویت احساس طرد، کیفیت تعامل زناشویی را فرسوده کند. مداخلات زوج‌درمانی در عصر دیجیتال باید به تنظیم مرزهای استفاده از تلفن همراه، بازسازی حضور عاطفی و آموزش مهارت‌های ارتباطی بدون مزاحمت فناوری توجه ویژه داشته باشند.