تبیین راهبردهای بازسازی رابطه پس از خشونت روانی در زوجین: یک مطالعه کیفی - عباسی‌نژاد, الهه; دادگر, امیرحسین (سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی)
پژوهش حاضر با هدف تبیین راهبردهای بازسازی رابطه پس از تجربه خشونت روانی در زوجین انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 نفر از زوجین ساکن شهر تهران بودند که تجربه خشونت روانی در رابطه زناشویی و تلاش برای بازسازی رابطه را گزارش کرده بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با معیارهای ورود مشخص انجام شد و فرایند جذب مشارکت‌کنندگان تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد. هر مصاحبه بین 45 تا 75 دقیقه به طول انجامید و پس از کسب رضایت آگاهانه، ضبط، پیاده‌سازی و برای تحلیل آماده شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار NVivo و بر اساس مراحل تحلیل تماتیک شامل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، جست‌وجوی مضامین، بازبینی مضامین، نام‌گذاری مضامین و گزارش نهایی انجام شد. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همکار پژوهشی، توصیف غنی زمینه و ثبت مسیر تصمیم‌گیری تحلیلی استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: بازتعریف ایمنی روانی و توقف چرخه آزار، پذیرش مسئولیت و عبور از انکار، بازسازی گفت‌وگوی هیجانی و شنیده‌شدن، ترمیم اعتماد از طریق ثبات رفتاری و شفافیت، و بازطراحی مرزهای رابطه با اتکا به حمایت تخصصی و اجتماعی. یافته‌ها نشان دادند که بازسازی رابطه صرفاً با عذرخواهی یا بازگشت ظاهری به زندگی مشترک محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند توقف رفتارهای تحقیرآمیز، پذیرش صریح آسیب، ایجاد قواعد جدید ارتباطی، بازسازی تدریجی اعتماد و استفاده از حمایت درمانی است. نتایج نشان داد بازسازی رابطه پس از خشونت روانی فرایندی تدریجی، مشروط و وابسته به ایمنی است. زوجینی که توانسته بودند الگوهای آزارگرانه را شناسایی و متوقف کنند، مسئولیت‌پذیری رفتاری نشان دهند و گفت‌وگوی امن و شفاف ایجاد کنند، امکان بیشتری برای ترمیم رابطه تجربه کردند. این یافته‌ها می‌تواند در طراحی مداخلات زوج‌درمانی حساس به خشونت روانی مورد استفاده قرار گیرد.