اثربخشی زوج‌درمانی شناختی ـ رفتاری بر سازگاری زناشویی و صمیمیت زناشویی در زوجین متقاضی طلاق

نیلوفر  میکائیلی باغی; نرجس   درخشنده; آمنه یاسمی

نویسندگان

نیلوفر میکائیلی باغی کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی بالینی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0000-4463-6033
نرجس درخشنده کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی بالینی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0009-2624-4971
آمنه یاسمی کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی بالینی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0009-0009-6051-5114

کلمات کلیدی:

زوج درمانی شناختی رفتاری, سازگاری زناشویی, صمیمیت زناشویی, طلاق, زوجین

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی زوج‌درمانی شناختی ـ رفتاری بر سازگاری زناشویی و صمیمیت زناشویی زوجین متقاضی طلاق انجام شد. پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زوجین متقاضی طلاق مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره خانواده و مراکز مداخله در طلاق شهر تهران در سال 1405 بود. نمونه پژوهش شامل 30 زوج واجد شرایط بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و سپس به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل، هر یک شامل 15 زوج، جایگزین شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل مقیاس سازگاری زوجی اسپانیر (DAS) و مقیاس صمیمیت زناشویی تامپسون و واکر (MIS) بود. گروه آزمایش طی 12 جلسه 90 دقیقه‌ای زوج‌درمانی شناختی ـ رفتاری دریافت کرد، درحالی‌که گروه کنترل در این مدت مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 26 و با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری پس از کنترل اثر پیش‌آزمون نشان داد که اثر گروه بر ترکیب خطی سازگاری زناشویی و صمیمیت زناشویی معنادار بود (Wilks’ Lambda=0.421, F(2,25)=18.64, p=0.001, η²=0.579). نتایج آزمون‌های تک‌متغیری نیز نشان داد که زوج‌درمانی شناختی ـ رفتاری اثر معناداری بر سازگاری زناشویی داشت (F(1,26)=26.38, p=0.001, η²=0.504). همچنین، اثر مداخله بر صمیمیت زناشویی معنادار بود (F(1,26)=22.17, p=0.001, η²=0.460). بنابراین، مداخله به‌ترتیب حدود 50 و 46 درصد از واریانس نمرات پس‌آزمون سازگاری زناشویی و صمیمیت زناشویی را تبیین کرد. لازم به ذکر است که در متن مقاله، داده‌های بخش یافته‌ها به‌صراحت «فرضی و شبیه‌سازی‌شده» معرفی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد زوج‌درمانی شناختی ـ رفتاری می‌تواند از طریق اصلاح شناخت‌های ناکارآمد، بهبود الگوهای ارتباطی، تقویت مهارت‌های حل مسئله و مدیریت تعارض و افزایش تعاملات سازنده، به ارتقای سازگاری و صمیمیت زناشویی در زوجین متقاضی طلاق کمک کند. بر این اساس، استفاده از این رویکرد می‌تواند به‌عنوان یک مداخله روان‌شناختی کاربردی در مراکز مشاوره خانواده و مداخله در طلاق مورد توجه قرار گیرد؛ بااین‌حال، به دلیل شبیه‌سازی‌شده بودن داده‌های گزارش‌شده، نتیجه‌گیری تجربی نهایی مستلزم اجرای واقعی پژوهش است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Akram Balochzadeh, A., & Ghanbari Zarandi, Z. (2022). The Effectiveness of Cognitive-Behavioral Couple Therapy Based on Islamic Teachings on Marital Conflicts, Marital Intimacy and Couples' Forgiveness. Journal of Gender and Family Studies, 10(1), 117-136. https://www.jgfs.ir/article_181650.html

Asadi, R., Kazemi, R., & Mousazadeh, T. (2022). The effectiveness of cognitive-behavioral couple therapy on reducing marital burnout and sexual intimacy of couples referring to counseling centers in Tabriz. medical journal of mashhad university of medical sciences, 65(4). https://doi.org/10.22038/mjms.2022.67905.4025

Asadi, R., Kazemi, R., & Mouszadeh, T. (2023). The Effectiveness Of Cognitive-Behavioral Couple Therapy On Reducing Marital Burnout And Sexual Intimacy Of Couples Referring To Counseling Centers In Tabriz. medical journal of mashhad university of medical sciences, 1940-1951. https://mjms.mums.ac.ir/article_21522.html

Asgari, H. (2021). The effectiveness of cognitive behavioral couple therapy on intimate relationships and marital adjustment Master's thesis, Behshahr Azad University].

Bahraini Pour, B. (2022). Effectiveness of cognitive-behavioral therapy on marital adjustment in couples with marital conflicts. 12th International Conference on Psychology, Counseling, and Educational Sciences, https://civilica.com/doc/1590453

Beyrami, M., Hashemi Nosratabad, T., & Ajideh, L. (2024). Comparison of the effectiveness of cognitive-behavioral couple therapy and integrative couple therapy on improving marital satisfaction and intimacy in maladjusted couples. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 30(1), 1-15.

Durães, R. S. S., Khafif, T. C., Neto, F. L., & Serafim, A. d. P. (2020). Effectiveness of Cognitive Behavioral Couple Therapy on Reducing Depression and Anxiety Symptoms and Increasing Dyadic Adjustment and Marital Social Skills: An Exploratory Study. The Family Journal, 28(4), 344-355. https://doi.org/10.1177/1066480720902410

Kazerouni, F., Molayi, H., & manzaritavakoli, a. (2024). Comparing the Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy and Cognitive-Behavioral Therapy Based on the Approach of Muslim Scientists on Marital Intimacy and Resilience in Couples. 12(2), 48-54. https://doi.org/10.34172/jhad.92380

Khabbazi, M., Kimiaei, S. A., Karshki, H., & Mashhadi, A. (2022). Evaluation of a Structural Equation Model of Factors Affecting Marital Intimacy Among Couples During the Engagement Period. Cognitive and Behavioral Sciences Research, 12(1), 83-102.

Mortazavian, A., & Vaziri Nasab, A. (2024). The Effectiveness of Cognitive Behavioral Therapy on Sexual Intimacy, Marital Relationship Quality, and Marital Silence in Conflicted Couples. Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal, 13(12), 167-176.

Nadri, R., Sadeghi, M., & Ghazanfari, F. (2023). Effectiveness of Emotion-Based Cognitive-Behavioral Couple Therapy on Emotional Intimacy in Couples with Marital Conflict. Sixth National Conference on Modern Technologies in Education, Psychology and Counseling in Iran, Tehran.

Nadri, R., Sadeghi, M., & Ghazanfari, F. (2025). A Clinical Trial of the Effectiveness of Emotion-Based Cognitive-Behavioral Couple Therapy in Reducing Burnout and Improving Marital Intimacy among Conflicted Couples. Journal of Psychology, 29(4), 9.

Najafi, Y., Ahmadi, S., & Zahrakar, K. (2021). The effect of educating integrative behavioral couple therapy On the cognitive emotion regulation and marital intimacy of married women. Journal of Woman and Study of Family, 13(50), 49-62. https://www.magiran.com/paper/2549843

Naseri, A., & Puryousef, S. (2021). Effectiveness of cognitive-behavioral therapy on resilience and marital adjustment in couples. 4th International Conference on Psychology, Educational Sciences, and Social Studies, https://civilica.com/doc/1450206

Nazari, B., & Aghajani, T. (2021). Effectiveness of Dialectical Behavior Therapy on cognitive emotion regulation and marital intimacy in women on the verge of divorce. Journal of Counseling and Psychotherapy Excellence, 10(37), 82-92. https://journals.iau.ir/article_681794_2bca8d571178b2fd8c6cdf19d5ec2e8e.pdf

Pajari, M., Amiri, H., Hosseini, S. A.-S., & Afshari Nia, K. (2021). The effectiveness of group cognitive-behavioral couple therapy on marital relationship quality, marital intimacy, and marital depression in betrayed women. Applied Family Therapy, 2(4), 52-70. https://ensani.ir/fa/article/496262/

Shahbazfar, R., Zarei, E., Hajializade, K., & Dortaj, F. (2021). Comparing the Effectiveness of Cognitive-Behavioral Couple Therapy and Couple Therapy Based on Acceptance and Commitment Therapy in Improving Marital Quality of Non-clinical Couples. Psychological Models and Methods, 12(43), 100-113. https://doi.org/10.30495/jpmm.2021.4726

Zamanifar, M., Keshavarzi, F., Hassani, F., & Emamipour, S. (2022). Comparing effectiveness of cognitive-behavioral couple therapy with systemic-behavioral couple therapy on intimacy and differentiation of self in couples with marital conflict. Journal of Psychological Science, 21(117), 1779-1798. https://doi.org/10.52547/JPS.21.117.1779