واکاوی پدیدارشناختی فرایند بازسازی اعتماد پس از خیانت عاطفی در زوج‌های متقاضی طلاق عاطفی

نویسندگان

    الهام شریفی‌کیا گروه مشاوره خانواده، دانشگاه یزد، یزد، ایران
    امیرحسین فلاح‌مهر * گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران amir.fallahmehr@gmail.com

کلمات کلیدی:

خیانت عاطفی, بازسازی اعتماد, طلاق عاطفی, پدیدارشناسی, زوج‌درمانی, صمیمیت زناشویی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف واکاوی پدیدارشناختی تجربه زیسته زوج‌های متقاضی طلاق عاطفی از فرایند بازسازی اعتماد پس از خیانت عاطفی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ نفر از زوج‌های مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره خانواده در شهر تهران بودند که تجربه خیانت عاطفی و نشانه‌های طلاق عاطفی را گزارش کرده بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با معیارهای ورود مشخص انجام شد و فرایند جذب مشارکت‌کنندگان تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها فقط از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد. هر مصاحبه بین ۵۵ تا ۹۰ دقیقه طول کشید و پس از اخذ رضایت آگاهانه، ضبط، پیاده‌سازی و کدگذاری شد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل پدیدارشناختی و با کمک نرم‌افزار NVivo انجام گرفت. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتایان، یادداشت‌برداری تحلیلی، بازخوانی مکرر متن مصاحبه‌ها و حفظ زنجیره شواهد استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها نشان داد فرایند بازسازی اعتماد پس از خیانت عاطفی، تجربه‌ای خطی و فوری نیست، بلکه فرایندی چندمرحله‌ای، شکننده و وابسته به تداوم رفتارهای ترمیمی است. چهار مقوله اصلی از داده‌ها استخراج شد: فروپاشی امنیت هیجانی و آغاز بی‌اعتمادی مراقبتی؛ شفافیت ترمیمی و قطع رابطه سوم؛ مسئولیت‌پذیری، پاسخ‌گویی و بازسازی روایت مشترک؛ و احیای تدریجی صمیمیت، مرزبندی و تعهد زوجی. مشارکت‌کنندگان بیان کردند که اعتماد فقط با عذرخواهی بازنمی‌گردد، بلکه در نتیجه تکرار کنش‌های قابل پیش‌بینی، پذیرش درد طرف آسیب‌دیده، پاسخ‌گویی بدون دفاع، مرزبندی روشن با رابطه بیرونی و شکل‌گیری گفت‌وگوی عاطفی امن بازسازی می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد بازسازی اعتماد پس از خیانت عاطفی در زوج‌های درگیر طلاق عاطفی مستلزم عبور از انکار، ابهام و سرزنش متقابل به سوی شفافیت، مسئولیت‌پذیری، معناپردازی مشترک و بازتعریف تعهد است. این فرایند زمانی امکان‌پذیر می‌شود که زوجین نه فقط به حفظ رابطه، بلکه به ساختن رابطه‌ای جدیدتر، آگاهانه‌تر و دارای مرزهای عاطفی روشن متعهد شوند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abrahamson, I., Hussain, R., Khan, A., & Schofield, M. J. (2012). What helps couples rebuild their relationship after infidelity? Journal of Family Issues, 33(11), 1494–1519. https://doi.org/10.1177/0192513X11424257

Allen, E. S., & Atkins, D. C. (2012). The association of divorce and extramarital sex in a representative U.S. sample. Journal of Family Issues, 33(11), 1477–1493. https://doi.org/10.1177/0192513X12439692

Al-shahrani, H. F. (2023). Relationship between emotional divorce and alexithymia among married women. BMC Psychology, 11, Article 238. https://doi.org/10.1186/s40359-023-01236-w

Atkins, D. C., Baucom, D. H., & Jacobson, N. S. (2001). Understanding infidelity: Correlates in a national random sample. Journal of Family Psychology, 15(4), 735–749. https://doi.org/10.1037/0893-3200.15.4.735

Baucom, D. H., Snyder, D. K., & Gordon, K. C. (2009). Helping couples get past the affair: A clinician’s guide. Guilford Press.

Buss, D. M., Larsen, R. J., Westen, D., & Semmelroth, J. (1992). Sex differences in jealousy: Evolution, physiology, and psychology. Psychological Science, 3(4), 251–255. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.1992.tb00038.x

Colaizzi, P. F. (1978). Psychological research as the phenomenologist views it. In R. S. Valle & M. King (Eds.), Existential-phenomenological alternatives for psychology (pp. 48–71). Oxford University Press.

Fife, S. T., Weeks, G. R., & Gambescia, N. (2008). Treating infidelity: An integrative approach. The Family Journal, 16(4), 316–323. https://doi.org/10.1177/1066480708323205

Glass, S. P., & Staeheli, J. C. (2003). Not “just friends”: Rebuilding trust and recovering your sanity after infidelity. Free Press.

Glass, S. P., & Wright, T. L. (1992). Justifications for extramarital relationships: The association between attitudes, behaviors, and gender. The Journal of Sex Research, 29(3), 361–387. https://doi.org/10.1080/00224499209551654

Gordon, K. C., Baucom, D. H., & Snyder, D. K. (2005). Treating couples recovering from infidelity: An integrative approach. Journal of Clinical Psychology, 61(11), 1393–1405. https://doi.org/10.1002/jclp.20189

Hardin, R. (2002). Trust and trustworthiness. Russell Sage Foundation.

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.

Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Sage. https://doi.org/10.4135/9781412995658

Pramudito, A. A., & Minza, W. M. (2021). The dynamics of rebuilding trust and trustworthiness in marital relationship post infidelity disclosure. Jurnal Psikologi, 48(2), 16–30. https://doi.org/10.22146/jpsi.60974

Rokach, A., & Chan, S. H. (2023). Love and infidelity: Causes and consequences. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(5), 3904. https://doi.org/10.3390/ijerph20053904

Sadeghzadeh, Z., Dashti, S., & Zarei, E. (2023). The assessment of the related factors of emotional divorce among married women. BMC Women’s Health, 23, Article 559. https://doi.org/10.1186/s12905-023-02707-5

دانلودها

چاپ شده

2025-12-22

ارسال

2025-10-29

بازنگری

2025-12-03

پذیرش

2025-12-09

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

شریفی‌کیا ا.، و فلاح‌مهر ا. (1404). واکاوی پدیدارشناختی فرایند بازسازی اعتماد پس از خیانت عاطفی در زوج‌های متقاضی طلاق عاطفی. سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی، 2(5)، 1-12. https://jctaei.com/index.php/jctaei/article/view/36

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.