تحلیل کیفی تجربه زوج‌ها از هم‌زیستی با اختلال شخصیت مرزی در زندگی زناشویی

نویسندگان

    ریحانه فاضلی‌مقدم * گروه مشاوره خانواده، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران r.fazelimoghadam@yahoo.com

کلمات کلیدی:

اختلال شخصیت مرزی, زندگی زناشویی, زوج‌ها, هم‌زیستی روان‌شناختی, تحلیل تماتیک, پژوهش کیفی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه زیسته زوج‌ها از هم‌زیستی با اختلال شخصیت مرزی در زندگی زناشویی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک انجام شد. جامعه پژوهش شامل زوج‌های ساکن تهران بود که دست‌کم یکی از زوجین دارای تشخیص اختلال شخصیت مرزی یا نشانه‌های بالینی برجسته مرتبط با آن بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت 18 نفر، شامل 9 زوج، در پژوهش مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، واژه‌به‌واژه پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. فرایند تحلیل شامل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، تشکیل مقوله‌ها، بازبینی مضامین و نام‌گذاری نهایی مقوله‌های اصلی بود. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: چرخه بی‌ثباتی هیجانی و پیش‌بینی‌ناپذیری رابطه، ترس از رهاشدگی و اطمینان‌طلبی فرساینده، فرسودگی مراقبتی و فرسایش هویت همسر، و بازسازی رابطه از طریق مرزبندی، اعتباربخشی و کمک تخصصی. یافته‌ها نشان دادند که زندگی زناشویی در بستر اختلال شخصیت مرزی اغلب با نوسان میان نزدیکی شدید و فاصله‌گیری ناگهانی، سوءبرداشت‌های مکرر، انفجارهای هیجانی، کنترل ارتباطات اجتماعی همسر، احساس مراقبت دائمی، شرم اجتماعی و تلاش برای یافتن الگوهای ارتباطی ایمن‌تر همراه است. تجربه زوج‌ها از هم‌زیستی با اختلال شخصیت مرزی صرفاً تجربه مواجهه با یک اختلال فردی نیست، بلکه نوعی تجربه رابطه‌ای، هیجانی و تعاملی است که کل ساختار زندگی زناشویی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که مداخلات زوج‌محور، آموزش روان‌شناختی، مهارت‌های تنظیم هیجان، مرزبندی سالم و افزایش سواد اختلال می‌توانند نقش مهمی در کاهش فرسودگی زوجین و بهبود کیفیت رابطه داشته باشند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.). American Psychiatric Association Publishing.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. doi:10.1191/1478088706qp063oa

Chapman, J., Jamil, R. T., & Fleisher, C. (2024). Borderline personality disorder. In StatPearls. StatPearls Publishing.

Crowell, S. E., Beauchaine, T. P., & Linehan, M. M. (2009). A biosocial developmental model of borderline personality: Elaborating and extending Linehan’s theory. Psychological Bulletin, 135(3), 495–510. doi:10.1037/a0015616

Fruzzetti, A. E., & Iverson, K. M. (2006). Intervening with couples and families to treat emotion dysregulation and psychopathology. In D. K. Snyder, J. Simpson, & J. N. Hughes (Eds.), Emotion regulation in couples and families: Pathways to dysfunction and health (pp. 249–267). American Psychological Association.

Greer, H., & Cohen, J. N. (2018). Partners of individuals with borderline personality disorder: A systematic review of the literature examining their experiences and the supports available to them. Harvard Review of Psychiatry, 26(4), 185–200. doi:10.1097/HRP.0000000000000164

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. doi:10.1177/1525822X05279903

Gunderson, J. G., Herpertz, S. C., Skodol, A. E., Torgersen, S., & Zanarini, M. C. (2018). Borderline personality disorder. Nature Reviews Disease Primers, 4, 18029. doi:10.1038/nrdp.2018.29

Hennink, M., & Kaiser, B. N. (2022). Sample sizes for saturation in qualitative research: A systematic review of empirical tests. Social Science & Medicine, 292, 114523. doi:10.1016/j.socscimed.2021.114523

Hoffman, P. D., Fruzzetti, A. E., Buteau, E., Neiditch, E. R., Penney, D., Bruce, M. L., Hellman, F., & Struening, E. (2005). Family Connections: A program for relatives of persons with borderline personality disorder. Family Process, 44(2), 217–225. doi:10.1111/j.1545-5300.2005.00055.x

Kay, M. L., Poggenpoel, M., Myburgh, C. P., & Downing, C. (2018). Experiences of family members who have a relative diagnosed with borderline personality disorder. Curationis, 41(1), a1892. doi:10.4102/curationis.v41i1.1892

Leichsenring, F., Fonagy, P., Heim, N., Kernberg, O. F., Leweke, F., Luyten, P., Salzer, S., Spitzer, C., & Steinert, C. (2024). Borderline personality disorder: A comprehensive review of diagnosis and clinical presentation, etiology, treatment, and current controversies. World Psychiatry, 23(1), 4–25. doi:10.1002/wps.21156

Lieb, K., Zanarini, M. C., Schmahl, C., Linehan, M. M., & Bohus, M. (2004). Borderline personality disorder. The Lancet, 364(9432), 453–461. doi:10.1016/S0140-6736(04)16770-6

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.

دانلودها

چاپ شده

2026-02-20

ارسال

2025-12-27

بازنگری

2026-02-01

پذیرش

2026-02-08

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

فاضلی‌مقدم ر. (1404). تحلیل کیفی تجربه زوج‌ها از هم‌زیستی با اختلال شخصیت مرزی در زندگی زناشویی. سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی، 2(6)، 1-12. https://jctaei.com/index.php/jctaei/article/view/44

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.