بررسی فرآیندهای شناختی مؤثر بر ادراک نارضایتی زناشویی
کلمات کلیدی:
نارضایتی زناشویی, فرآیندهای شناختی, طرحوارهها, سبک اسنادی, معناپردازی رابطهای, زوجدرمانیچکیده
هدف این پژوهش تبیین جامع فرآیندهای شناختی مؤثر بر شکلگیری و تداوم ادراک نارضایتی زناشویی در زوجین است. این مطالعه با رویکرد کیفی و بهصورت مرور نظاممند ادبیات پژوهشی انجام شد. شانزده مقاله علمی معتبر بر اساس معیارهای ورود و خروج مشخص انتخاب و دادهها از طریق تحلیل محتوای کیفی با استفاده از نرمافزار NVivo نسخه 14 تحلیل گردید. فرآیند کدگذاری در سه مرحله باز، محوری و انتخابی انجام شد و نمونهگیری نظری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. یافتهها نشان داد ادراک نارضایتی زناشویی حاصل تعامل چندلایه فرآیندهای شناختی شامل الگوهای اسنادی منفی، سوگیریهای توجهی، طرحوارههای ناکارآمد، باورهای فراشناختی، نشخوار ذهنی، اسکریپتهای ارتباطی ناکارآمد، روایتهای شناختی منفی مشترک و نظامهای معناپردازی رابطهای است. این فرآیندها از طریق تحریف ادراک تعاملات روزمره، تضعیف تنظیم هیجان و بازتعریف هویت زناشویی، چرخههای پایدار نارضایتی را ایجاد و تقویت میکنند. نتایج نشان میدهد نارضایتی زناشویی بیش از آنکه ناشی از رویدادهای عینی باشد، ریشه در ساختارهای شناختی زیربنایی زوجین دارد و مداخلات درمانی مؤثر باید بر اصلاح این ساختارهای شناختی و بازسازی معنای رابطه متمرکز شوند.
دانلودها
مراجع
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.
Beck, A. T. (1981). Cognitive therapy and the emotional disorders. New York: International Universities Press.
Bradbury, T. N., & Fincham, F. D. (1990). Attributions in marriage: Review and critique. Psychological Bulletin, 107(1), 3–33.
Christensen, A., & Heavey, C. L. (1990). Gender and social structure in the demand/withdraw pattern of marital conflict. Journal of Personality and Social Psychology, 59(1), 73–81.
Dattilio, F. M. (2010). Cognitive-behavioral therapy with couples and families. New York: Guilford Press.
Fincham, F. D., & Bradbury, T. N. (1993). Marital satisfaction, depression, and attributions. Journal of Personality and Social Psychology, 64(3), 442–452.
Fincham, F. D., & Beach, S. R. H. (2010). Marriage in the new millennium. Journal of Family Theory & Review, 2(3), 165–178.
Frankl, V. E. (1963). Man’s search for meaning. Boston: Beacon Press.
Gottman, J. M. (1999). The marriage clinic. New York: Norton.
Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation. Review of General Psychology, 2(3), 271–299.
Karney, B. R., & Bradbury, T. N. (1995). The longitudinal course of marital quality and stability. Psychological Bulletin, 118(1), 3–34.
Markman, H. J., Stanley, S. M., & Blumberg, S. L. (2010). Fighting for your marriage. San Francisco: Jossey-Bass.
McAdams, D. P. (1993). The stories we live by. New York: Guilford Press.
Snyder, C. R. (2002). Hope theory. Psychological Inquiry, 13(4), 249–275.
Wells, A. (2000). Emotional disorders and metacognition. Chichester: Wiley.
Whisman, M. A., & Uebelacker, L. A. (2006). Depression and marital distress. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 74(2), 334–339.
