بررسی ساختار روانشناختی صمیمیت هیجانی در روابط همسری: یک مطالعه مروری کیفی
کلمات کلیدی:
صمیمیت هیجانی, روابط همسری, دلبستگی, ارتباط هیجانی, تحلیل کیفی, زوجدرمانیچکیده
هدف این پژوهش تبیین جامع ساختار روانشناختی صمیمیت هیجانی در روابط همسری بر اساس تحلیل نظاممند متون علمی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و در قالب یک مطالعه مروری نظری ـ تحلیلی انجام شد. دادهها صرفاً از طریق مرور ادبیات علمی گردآوری گردید و ۱۲ مقاله معتبر مرتبط با صمیمیت هیجانی در روابط زناشویی پس از غربالگری بر اساس معیارهای روششناختی و محتوایی انتخاب شدند. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل مضمون و نرمافزار NVivo 14 انجام گرفت. فرآیند کدگذاری شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود و نمونهگیری نظری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. نتایج تحلیل کیفی نشان داد ساختار صمیمیت هیجانی از سه مقوله اصلی شامل دلبستگی هیجانی ایمن، ارتباط هیجانی مؤثر و خودافشایی همراه با رشد مشترک تشکیل شده است. این مقولهها بهصورت پویا و تعاملی یکدیگر را تقویت کرده و شبکهای از فرایندهای هیجانی، شناختی و تعاملی را شکل میدهند که کیفیت و پایداری رابطه همسری را تعیین میکند. امنیت عاطفی، اعتماد، همدلی، تنظیم هیجان بینفردی و معنابخشی مشترک از مؤلفههای محوری این ساختار شناسایی شدند. صمیمیت هیجانی سازهای چندبعدی، تحولی و قابل مداخله است که نقش بنیادین در رضایت و پایداری روابط همسری دارد و چارچوب مفهومی استخراجشده میتواند مبنای طراحی مداخلات مؤثر زوجدرمانی قرار گیرد.
دانلودها
مراجع
Bradbury, T. N., & Karney, B. R. (2019). Intimate relationships (3rd ed.). New York, NY: W. W. Norton.
Braun, V., & Clarke, V. (2021). Thematic analysis: A practical guide. London: Sage.
Burleson, B. R., & MacGeorge, E. L. (2017). Supportive communication. In M. L. Knapp & J. A. Daly (Eds.), The SAGE handbook of interpersonal communication (pp. 463–497). Thousand Oaks, CA: Sage.
Feeney, B. C., & Collins, N. L. (2015). A new look at social support: A theoretical perspective on thriving through relationships. Personality and Social Psychology Review, 19(2), 113–147.
Finkel, E. J., Simpson, J. A., & Eastwick, P. W. (2017). The psychology of close relationships: Fourteen core principles. Annual Review of Psychology, 68, 383–411.
Gottman, J. M., & Silver, N. (2018). The seven principles for making marriage work (Revised ed.). New York, NY: Harmony.
Johnson, S. M. (2019). Attachment theory in practice: Emotionally focused therapy (EFT) with individuals, couples, and families. New York, NY: Guilford Press.
Laurenceau, J. P., Barrett, L. F., & Pietromonaco, P. R. (2018). Intimacy as an interpersonal process: The importance of self-disclosure, partner disclosure, and perceived partner responsiveness. Journal of Personality and Social Psychology, 74(5), 1238–1251.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). New York, NY: Guilford Press.
Overall, N. C., & Simpson, J. A. (2015). Regulation processes in close relationships. Current Opinion in Psychology, 1, 38–43.
Reis, H. T., & Shaver, P. R. (2016). Intimacy as an interpersonal process. In P. A. M. Van Lange et al. (Eds.), Handbook of theories of social psychology (pp. 367–389). London: Sage.
