تحلیل روایت زوجهای دارای ازدواج مجدد از بازتعریف اعتماد و امنیت عاطفی
کلمات کلیدی:
ازدواج مجدد, تحلیل روایت, اعتماد زناشویی, امنیت عاطفی, زوجها, تهرانچکیده
هدف پژوهش حاضر تحلیل روایت زوجهای دارای ازدواج مجدد از چگونگی بازتعریف اعتماد و امنیت عاطفی در بستر تجربههای پیشین زناشویی، مرزبندی با گذشته و شکلدهی به هویت زوجی جدید بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح تحلیل روایت انجام شد. جامعه پژوهش شامل زوجهای دارای ازدواج مجدد ساکن شهر تهران بود که دستکم یک سال از ازدواج مجدد آنان گذشته بود. مشارکتکنندگان به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و فرایند جذب تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، ۱۵ زوج، شامل ۳۰ مشارکتکننده، در پژوهش شرکت کردند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق گردآوری شد و هر مصاحبه بین ۶۰ تا ۹۰ دقیقه به طول انجامید. متن مصاحبهها پس از پیادهسازی کامل، در نرمافزار NVivo سازماندهی و با رویکرد تحلیل روایت مضمونی و توجه به توالی زمانی، نقاط عطف، کنشهای روایی و معناهای بازسازیشده تحلیل شد. برای افزایش اعتبارپذیری، از بازبینی مشارکتکنندگان، بررسی همکار، یادداشتبرداری تأملی و مسیر حسابرسی استفاده شد. تحلیل روایتها نشان داد که بازتعریف اعتماد و امنیت عاطفی در ازدواج مجدد فرایندی تدریجی، مشروط و رابطهمحور است. پنج مقوله اصلی استخراج شد: مرزبندی با گذشته و تنظیم حضور همسر سابق، گذار از بیاعتمادی دفاعی به اعتماد آزمونشده، امنیت عاطفی بهمثابه پاسخگویی پایدار در موقعیتهای آسیبپذیر، مذاکره بر سر نقش فرزندان و خانوادههای گسترده، و ساخت روایت مشترک از «فرصت دوم». روایتها نشان دادند که زوجها اعتماد را نه بهعنوان بازگشت ساده به خوشبینی اولیه، بلکه بهصورت مجموعهای از رفتارهای تکرارشونده، شفافیت عملی، ثبات هیجانی و توانایی تحمل گفتوگو درباره ترسهای گذشته تجربه میکنند. ازدواج مجدد صرفاً تکرار رابطه زناشویی پیشین نیست، بلکه میدان بازسازی معنا، مرز، هویت و امنیت عاطفی است. یافتهها نشان میدهد مداخلات زوجدرمانی برای زوجهای دارای ازدواج مجدد باید بر روایتهای شکست پیشین، ترمیم اعتماد، تنظیم مرزهای ارتباطی با گذشته، و تقویت پاسخگویی هیجانی متقابل متمرکز شوند.
دانلودها
مراجع
Amato, P. R. (2010). Research on divorce: Continuing trends and new developments. Journal of Marriage and Family, 72(3), 650–666.
Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Clandinin, D. J., & Connelly, F. M. (2000). Narrative inquiry: Experience and story in qualitative research. Jossey-Bass.
Coleman, M., Ganong, L., & Fine, M. (2000). Reinvestigating remarriage: Another decade of progress. Journal of Marriage and Family, 62(4), 1288–1307.
DeLongis, A., & Zwicker, A. (2017). Marital satisfaction and divorce in couples in stepfamilies. Current Opinion in Psychology, 13, 158–161.
Ganong, L. H., & Coleman, M. (2017). Stepfamily relationships: Development, dynamics, and interventions (2nd ed.). Springer.
Johnson, S. M. (2004). The practice of emotionally focused couple therapy: Creating connection (2nd ed.). Brunner-Routledge.
Johnson, S. M. (2019). Attachment theory in practice: Emotionally focused therapy with individuals, couples, and families. Guilford Press.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.
Polkinghorne, D. E. (1995). Narrative configuration in qualitative analysis. International Journal of Qualitative Studies in Education, 8(1), 5–23.
Rempel, J. K., Holmes, J. G., & Zanna, M. P. (1985). Trust in close relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 49(1), 95–112.
Riessman, C. K. (2008). Narrative methods for the human sciences. Sage.
Sweeney, M. M. (2010). Remarriage and stepfamilies: Strategic sites for family scholarship in the 21st century. Journal of Marriage and Family, 72(3), 667–684.
Yazdani, A., Mousavi, M., Alipour, F., & Rafiey, H. (2021). Reconfiguration of relationships during the process of remarriage after divorce: A qualitative study in Iran. Journal of Medicine and Life, 14(2), 198–204.
