تبیین فرایندهای پنهان خیانت هیجانی در بستر تعاملات دیجیتال زوجین

نویسندگان

    سیدمحمد موسوی‌فر گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
    الهام نیک‌سیرت‌ * گروه مشاوره زوج و خانواده، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران e.niksirat@yahoo.com

کلمات کلیدی:

خیانت هیجانی, تعاملات دیجیتال, زوجین, صمیمیت آنلاین, مرزهای زناشویی, تحلیل تماتیک

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین فرایندهای پنهان شکل‌گیری، تداوم و آشکارسازی خیانت هیجانی در بستر تعاملات دیجیتال زوجین بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۰ نفر از زوجین ساکن شهر تهران بودند که تجربه مستقیم یا غیرمستقیم مواجهه با خیانت هیجانی در تعاملات دیجیتال را گزارش کرده بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شدند. مدت مصاحبه‌ها بین ۴۵ تا ۷۵ دقیقه بود و همه مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و کدگذاری شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل تحلیل تماتیک و با کمک نرم‌افزار NVivo انجام شد. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بازبینی همتای پژوهشی، یادداشت‌برداری تحلیلی، مقایسه مستمر کدها و حفظ مسیر ممیزی استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «ابهام مرزی و لغزش تدریجی از گفت‌وگوی عادی به صمیمیت پنهان»، «پنهان‌سازی دیجیتال و مدیریت دوگانه خود»، «جبران خلأ عاطفی و جست‌وجوی تأیید بیرونی»، «عقلانی‌سازی خیانت هیجانی و بی‌خطرسازی رابطه مجازی» و «آشکارسازی، فروپاشی اعتماد و بازتعریف مرزهای زناشویی». یافته‌ها نشان دادند که خیانت هیجانی دیجیتال معمولاً به‌صورت ناگهانی آغاز نمی‌شود، بلکه از تعاملات ظاهراً عادی، پاسخ‌گویی‌های مکرر، اشتراک‌گذاری مسائل شخصی، دریافت حمایت هیجانی و شکل‌گیری فضای خصوصی عاطفی با فردی خارج از رابطه زناشویی رشد می‌کند. خیانت هیجانی در بستر دیجیتال پدیده‌ای فرایندی، تدریجی و چندلایه است که در تقاطع نیازهای برآورده‌نشده زوجی، ابهام در مرزهای ارتباطی، امکان پنهان‌کاری فناورانه و عادی‌سازی تعاملات مجازی شکل می‌گیرد. نتایج پژوهش بر ضرورت آموزش مرزبندی دیجیتال، گفت‌وگوی صریح زوجین درباره انتظارات ارتباطی، و توجه درمانگران زوج‌درمانگر به نشانه‌های پنهان صمیمیت هیجانی خارج از رابطه تأکید دارد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Blow, A. J., & Hartnett, K. (2005). Infidelity in committed relationships I: A methodological review. Journal of Marital and Family Therapy, 31(2), 183–216. doi:10.1111/j.1752-0606.2005.tb01555.x

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. doi:10.1191/1478088706qp063oa

Cravens, J. D., Leckie, K. R., & Whiting, J. B. (2013). Facebook infidelity: When poking becomes problematic. Contemporary Family Therapy, 35(1), 74–90. doi:10.1007/s10591-012-9231-5

Glass, S. P. (2003). Not “just friends”: Rebuilding trust and recovering your sanity after infidelity. Free Press.

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. doi:10.1177/1525822X05279903

Hertlein, K. M., & Piercy, F. P. (2006). Internet infidelity: A critical review of the literature. The Family Journal, 14(4), 366–371. doi:10.1177/1066480706290508

Hertlein, K. M., & Piercy, F. P. (2012). Essential elements of Internet infidelity treatment. Journal of Marital and Family Therapy, 38(1), 257–270. doi:10.1111/j.1752-0606.2011.00275.x

McDaniel, B. T., & Coyne, S. M. (2016). “Technoference”: The interference of technology in couple relationships and implications for women’s personal and relational well-being. Psychology of Popular Media Culture, 5(1), 85–98. doi:10.1037/ppm0000065

McDaniel, B. T., Drouin, M., & Cravens, J. D. (2017). Do you have anything to hide? Infidelity-related behaviors on social media sites and marital satisfaction. Computers in Human Behavior, 66, 88–95. doi:10.1016/j.chb.2016.09.031

Mileham, B. L. A. (2007). Online infidelity in Internet chat rooms: An ethnographic exploration. Computers in Human Behavior, 23(1), 11–31. doi:10.1016/j.chb.2004.03.033

Moller, N. P., & Vossler, A. (2015). Defining infidelity in research and couple counseling: A qualitative study. Journal of Sex & Marital Therapy, 41(5), 487–497. doi:10.1080/0092623X.2014.931314

Schneider, J. P., Weiss, R., & Samenow, C. (2012). Is it really cheating? Understanding the emotional reactions and clinical treatment of spouses and partners affected by cybersex infidelity. Sexual Addiction & Compulsivity, 19(1–2), 123–139. doi:10.1080/10720162.2012.658344

Vossler, A. (2016). Internet infidelity 10 years on: A critical review of the literature. The Family Journal, 24(4), 359–366. doi:10.1177/1066480716663191

دانلودها

چاپ شده

2026-04-20

ارسال

2026-03-01

بازنگری

2026-04-06

پذیرش

2026-04-13

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

موسوی‌فر س.، و نیک‌سیرت‌ ا. (1405). تبیین فرایندهای پنهان خیانت هیجانی در بستر تعاملات دیجیتال زوجین. سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی، 3(1)، 1-11. https://jctaei.com/index.php/jctaei/article/view/72

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.