تحلیل عوامل روانشناختی مؤثر بر فرسودگی عاطفی همسران
کلمات کلیدی:
فرسودگی عاطفی, روابط زناشویی, تنظیم هیجان, دلبستگی, تعامل زوجین, سلامت خانوادهچکیده
هدف این پژوهش تبیین نظاممند سازوکارهای روانشناختی مؤثر بر فرسودگی عاطفی همسران با اتکا به شواهد علمی موجود است. این مطالعه با رویکرد کیفی و از نوع مروری تحلیلی انجام شد. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی معتبر در حوزه فرسودگی عاطفی و روابط زوجین بود که به روش هدفمند و بر مبنای اشباع نظری انتخاب شدند و در نهایت ۱۵ مقاله واجد شرایط بهعنوان واحد تحلیل وارد پژوهش گردید. گردآوری دادهها صرفاً از طریق مرور نظاممند متون انجام شد و تحلیل دادهها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری نظری در نرمافزار NVivo نسخه ۱۴ صورت گرفت. فرایند تحلیل شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود که منجر به استخراج الگوهای مفهومی و روابط میان مؤلفهها گردید. نتایج نشان داد که فرسودگی عاطفی همسران حاصل تعامل سه حوزه اصلی است: آسیبپذیریهای هیجانی ـ فردی (نارسایی تنظیم هیجان، سبک دلبستگی ناایمن، خودپنداره منفی، تجارب هیجانی آسیبزا)، الگوهای ناکارآمد تعاملی (اختلال ارتباط هیجانی، تعارضهای مزمن، کاهش صمیمیت، قدرت نامتوازن، بیثباتی حمایت عاطفی) و فشارهای روانی ـ زمینهای (فشارهای اقتصادی و شغلی، فرسایش نقشهای خانوادگی، کمبود حمایت اجتماعی، رویدادهای تنشزا و ضعف منابع مقابلهای). این عوامل در طول زمان بهصورت تجمعی منجر به تخلیه هیجانی، کاهش سرمایه عاطفی و فاصلهگیری تدریجی زوجین از رابطه میشوند. یافتهها تأکید میکند که فرسودگی عاطفی پدیدهای چندسطحی و تدریجی است که نیازمند مداخلات جامع در سطوح فردی، تعاملی و زمینهای میباشد. نتایج میتواند مبنایی نظری برای طراحی برنامههای زوجدرمانی، آموزش مهارتهای هیجانی و سیاستهای ارتقای سلامت خانواده فراهم آورد.
دانلودها
مراجع
Aldao, A., Nolen-Hoeksema, S., & Schweizer, S. (2016). Emotion-regulation strategies across psychopathology: A meta-analytic review. Clinical Psychology Review, 46, 1–15.
Bonanno, G. A., Westphal, M., & Mancini, A. D. (2011). Resilience to loss and potential trauma. Annual Review of Clinical Psychology, 7, 511–535.
Calvete, E., Orue, I., & González-Cabrera, J. (2020). The role of early maladaptive schemas in attachment and emotional distress. Journal of Affective Disorders, 260, 310–317.
Feeney, B. C., & Collins, N. L. (2015). A new look at social support. Personality and Social Psychology Review, 19(2), 113–147.
Fincham, F. D., & Beach, S. R. H. (2010). Marriage in the new millennium. Journal of Family Theory & Review, 2(1), 1–19.
Gottman, J. M., & Silver, N. (2015). The seven principles for making marriage work. Harmony Books.
Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1–26.
Halbesleben, J. R. B., & Buckley, M. R. (2004). Burnout in organizational life. Journal of Management, 30(6), 859–879.
Holt-Lunstad, J. (2018). Why social relationships are important for physical health. Current Directions in Psychological Science, 27(6), 439–445.
Karney, B. R., & Neff, L. A. (2013). Couples and stress. Current Opinion in Psychology, 1, 1–5.
Laurenceau, J. P., Barrett, L. F., & Pietromonaco, P. R. (2018). Intimacy as an interpersonal process. Journal of Personality and Social Psychology, 74(5), 1238–1251.
Maslach, C., & Leiter, M. P. (2017). Burnout: A multidimensional perspective. Taylor & Francis.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood (2nd ed.). Guilford Press.
Orth, U., & Robins, R. W. (2019). Development of self-esteem across the lifespan. Current Directions in Psychological Science, 28(3), 230–236.
Perry-Jenkins, M., & Wadsworth, S. M. (2017). Work and family research. Journal of Family Theory & Review, 9(2), 219–237.
Pines, A. M. (2004). Couple burnout. Routledge.
Southwick, S. M., Bonanno, G. A., Masten, A. S., Panter-Brick, C., & Yehuda, R. (2014). Resilience definitions, theory, and challenges. European Journal of Psychotraumatology, 5, 25338.
