تبیین روانشناختی چرخههای تعارض ـ فاصلهگیری در زوجها
کلمات کلیدی:
تعارض زناشویی, فاصلهگیری هیجانی, تنظیم هیجان, دلبستگی, تعامل زوجینچکیده
هدف این مطالعه تبیین جامع سازوکارهای روانشناختی مؤثر بر شکلگیری، تداوم و پیامدهای چرخههای تعارض ـ فاصلهگیری در روابط زناشویی است. این پژوهش یک مطالعه مروری کیفی با رویکرد تحلیلی–تفسیری است که از طریق مرور نظاممند ادبیات علمی انجام شد. دادهها از ۱۴ مقاله علمی معتبر بینالمللی استخراج گردید که با معیارهای مشخص از پایگاههای اطلاعاتی انتخاب شدند. تحلیل دادهها با روش تحلیل مضمون و با استفاده از نرمافزار NVivo نسخه ۱۴ صورت گرفت. فرایند کدگذاری در سه مرحله باز، محوری و انتخابی انجام شد و تحلیل تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. نتایج نشان داد چرخههای تعارض ـ فاصلهگیری حاصل تعامل پویای سه مؤلفه اصلی هستند: ناپایداری هیجانی (حساسیت هیجانی بالا، تنظیم هیجان ناکارآمد و ارزیابیهای شناختی منفی)، الگوهای تعاملی ناسازگار (چرخه مطالبه–کنارهگیری، ارتباط مخرب، شکست در حل مسئله و فرسایش صمیمیت) و پیامدهای روانشناختی انباشتی (اضطراب دلبستگی، اجتناب عاطفی مزمن، فرسودگی هیجانی رابطه و تضعیف خودپنداره). این مؤلفهها در قالب یک الگوی خودتقویتکننده عمل کرده و به تداوم تعارض، افزایش فاصلهگیری هیجانی و تضعیف پایداری زناشویی منجر میشوند. یافتهها نشان میدهد چرخههای تعارض ـ فاصلهگیری ساختاری نظاممند و چندسطحی دارند و مداخلات درمانی مؤثر باید بهصورت همزمان بر هیجان، شناخت، الگوهای تعاملی و دلبستگی تمرکز کنند تا امکان ترمیم رابطه و پیشگیری از فرسایش زناشویی فراهم شود.
دانلودها
مراجع
Beck, J. S. (2011). Cognitive behavior therapy: Basics and beyond (2nd ed.). Guilford Press.
Berking, M., & Wupperman, P. (2012). Emotion regulation and mental health: Recent findings, current challenges, and future directions. Current Opinion in Psychiatry, 25(2), 128–134.
Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
Bradbury, T. N., & Karney, B. R. (2010). Intimate relationships. W. W. Norton.
Christensen, A., & Heavey, C. L. (1990). Gender and social structure in the demand/withdraw pattern of marital conflict. Journal of Personality and Social Psychology, 59(1), 73–81.
Dattilio, F. M. (2010). Cognitive-behavioral therapy with couples and families. Guilford Press.
Fincham, F. D. (2003). Marital conflict: Correlates, structure, and context. Current Directions in Psychological Science, 12(1), 23–27.
Fincham, F. D., & Beach, S. R. H. (2010). Marriage in the new millennium. Journal of Family Theory & Review, 2(1), 1–6.
Gottman, J. M. (2015). The seven principles for making marriage work. Harmony Books.
Gottman, J. M., & Levenson, R. W. (2000). The timing of divorce: Predicting when a couple will divorce over a 14-year period. Journal of Marriage and Family, 62(3), 737–745.
Greenberg, L. S., & Johnson, S. M. (2013). Emotionally focused therapy for couples. Guilford Press.
Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1–26.
Halford, W. K., Snyder, D. K., & Pepping, C. A. (2011). Couple relationship education and therapy. Guilford Press.
Johnson, S. M. (2019). Attachment theory in practice. Guilford Press.
Karney, B. R., & Bradbury, T. N. (1995). The longitudinal course of marital quality and stability. Psychological Bulletin, 118(1), 3–34.
