تبیین الگوی معنابخشی زوج‌ها به روابط فرازناشویی در بستر شبکه‌های اجتماعی

نویسندگان

    الهه زمانی گروه مشاوره خانواده، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
    کیوان موسوی‌اصل * گروه روان‌شناسی عمومی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران k.mousaviasl@gmail.com
    سحر کریمی گروه روان‌شناسی عمومی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

کلمات کلیدی:

روابط فرازناشویی, شبکه‌های اجتماعی, خیانت آنلاین, زوج‌ها, معنابخشی, تحلیل مضمون, تعهد زناشویی

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تبیین الگوی معنابخشی زوج‌ها به روابط فرازناشویی شکل‌گرفته یا ادراک‌شده در بستر شبکه‌های اجتماعی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل زوج‌های ساکن شهر تهران بود که تجربه مواجهه مستقیم یا غیرمستقیم با روابط فرازناشویی در شبکه‌های اجتماعی را در زندگی زناشویی خود گزارش می‌کردند. مشارکت‌کنندگان به روش نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت معیارهای ورود انتخاب شدند و فرایند نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در نهایت، ۲۴ نفر شامل ۱۲ زن و ۱۲ مرد از ۱۲ زوج در پژوهش شرکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد. هر مصاحبه بین ۵۰ تا ۸۵ دقیقه طول کشید، ضبط شد، به‌صورت کلمه‌به‌کلمه پیاده‌سازی گردید و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شد. برای افزایش اعتبار داده‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، کدگذاری مجدد، توافق میان کدگذاران، یادداشت‌برداری تحلیلی و توصیف غنی زمینه استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی انجامید: سیال‌شدن مرزهای خیانت در فضای مجازی، جست‌وجوی دیده‌شدن و جبران خلأ عاطفی، عادی‌سازی تدریجی و دوپاره‌سازی اخلاقی، پنهان‌کاری دیجیتال و بحران اعتماد، و بازمعنابخشی تعهد زناشویی پس از مواجهه با رابطه فرازناشویی آنلاین. یافته‌ها نشان داد که روابط فرازناشویی در شبکه‌های اجتماعی غالباً نه به‌صورت رخدادی ناگهانی، بلکه در قالب فرایندی تدریجی، مبهم، هیجانی و تفسیری تجربه می‌شوند؛ فرایندی که در آن زوج‌ها میان «شوخی»، «ارتباط ساده»، «همدلی عاطفی»، «خیانت هیجانی» و «تهدید زناشویی» در نوسان قرار می‌گیرند. روابط فرازناشویی در بستر شبکه‌های اجتماعی بیش از آنکه صرفاً رفتاری جنسی یا ارتباطی تلقی شود، پدیده‌ای معنایی، مرزی و رابطه‌ای است که فهم آن مستلزم توجه هم‌زمان به خلأهای عاطفی، هنجارهای زوجی، پنهان‌کاری دیجیتال، ساختار اعتماد و بازتعریف تعهد در زندگی زناشویی معاصر است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abbasi, I. S. (2019). Social media addiction in romantic relationships: Does user’s age influence vulnerability to social media infidelity? Personality and Individual Differences, 139, 277–280.

Abbasi, I. S., & Alghamdi, N. G. (2017). When flirting turns into infidelity: The Facebook dilemma. The American Journal of Family Therapy, 45(1), 1–14.

Allen, E. S., Atkins, D. C., Baucom, D. H., Snyder, D. K., Gordon, K. C., & Glass, S. P. (2005). Intrapersonal, interpersonal, and contextual factors in engaging in and responding to extradyadic involvement. Clinical Psychology: Science and Practice, 12(2), 101–130.

Atkins, D. C., Baucom, D. H., & Jacobson, N. S. (2001). Understanding infidelity: Correlates in a national random sample. Journal of Family Psychology, 15(4), 735–749.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.

Cravens, J. D., Leckie, K. R., & Whiting, J. B. (2013). Facebook infidelity: When poking becomes problematic. Contemporary Family Therapy, 35, 74–90.

Cravens, J. D., & Whiting, J. B. (2014). Clinical implications of Internet infidelity: Where Facebook fits in. The American Journal of Family Therapy, 42(4), 325–339.

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.

Fincham, F. D., & May, R. W. (2017). Infidelity in romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 13, 70–74.

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82.

Hennink, M. M., Kaiser, B. N., & Marconi, V. C. (2017). Code saturation versus meaning saturation: How many interviews are enough? Qualitative Health Research, 27(4), 591–608.

Hertlein, K. M. (2012). Essential elements of Internet infidelity treatment. Journal of Marital and Family Therapy, 38(1), 257–270.

Hertlein, K. M., & Piercy, F. P. (2005). A theoretical framework for defining, understanding, and treating Internet infidelity. Journal of Couple & Relationship Therapy, 4(1), 79–91.

Hertlein, K. M., & Piercy, F. P. (2006). Internet infidelity: A critical review of the literature. The Family Journal, 14(4), 366–371.

Hertlein, K. M., & Stevenson, A. (2010). The seven “As” contributing to Internet-related intimacy problems: A literature review. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 4(1), Article 3.

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.

Mark, K. P., Janssen, E., & Milhausen, R. R. (2011). Infidelity in heterosexual couples: Demographic, interpersonal, and personality-related predictors of extradyadic sex. Archives of Sexual Behavior, 40(5), 971–982.

McDaniel, B. T., Drouin, M., & Cravens, J. D. (2017). Do you have anything to hide? Infidelity-related behaviors on social media sites and marital satisfaction. Computers in Human Behavior, 66, 88–95.

Muise, A., Christofides, E., & Desmarais, S. (2009). More information than you ever wanted: Does Facebook bring out the green-eyed monster of jealousy? CyberPsychology & Behavior, 12(4), 441–444.

Schneider, J. P., Weiss, R., & Samenow, C. (2012). Is it really cheating? Understanding the emotional reactions and clinical treatment of spouses and partners affected by cybersex infidelity. Sexual Addiction & Compulsivity, 19(1–2), 123–139.

Vossler, A. (2016). Internet infidelity 10 years on: A critical review of the literature. The Family Journal, 24(4), 359–366.

دانلودها

چاپ شده

2025-12-22

ارسال

2025-10-28

بازنگری

2025-12-02

پذیرش

2025-12-09

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

زمانی ا.، موسوی‌اصل ک.، و کریمی س. (1404). تبیین الگوی معنابخشی زوج‌ها به روابط فرازناشویی در بستر شبکه‌های اجتماعی. سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی، 2(5)، 1-12. https://jctaei.com/index.php/jctaei/article/view/39

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.